Kategoria: Historia zwierząt kręgowych

NOWE GRUPY ROŚLIN

W początkach kredy pojawiły się nowe grupy roślin mających prze­ważnie twardsze tkanki. Pod koniec kredy wzrosła zapewne liczebność ptaków i ssaków, choć nie mamy na to bezpośrednich dowodów. Stosunkowo szybkie tempo przemian środowiska zmuszało do zmian w biologii zwierząt. Jak wiemy,

WPROWADZENIE OBCEGO GATUNKU

Równie doniosłe czy szybsze zmiany może wywołać wprowadzenie do środowiska obcego gatunku. Przykłady wprowadzenia królików do Australii i na różne wyspy są tak znane, że wystarczy o nich tylko przy­pomnieć. Przed pojawieniem się na Ziemi człowieka żaden gatunek nie został

TRUDNE DO WYJAŚNIENIA

Najtrudniej wyjaśnić wyginięcie wielkich gadów morskich: ichtio­zaurów, plezjozaurów, morskich jaszczurek i krokodyli. Morze jest środowiskiem stosunkowo jednolitym, w którym wiele grup zwierzę­cych zarówno spośród kręgowców, jak i bezkręgowców, przetrwało do dziś od zarania różnicowania się świata zwierząt. Pojawienie się stref klimatycznych

JEDNORODNE ŚRODOWISKO

Trudno byłoby wskazać wyraźne powody równo­czesnego wymarcia tylu grup morskich gadów pod koniec ery mezozoicznej. Podkreślić jednak można, że oceany nie są, wbrew pozorom, środowiskiem całkiem jednorodnym. Biegną w nich w różnych kierun­kach prądy morskie, występują przestrzenie żyzne, obfite w

LEPIDOSAURIA

Zaliczane do tej grupy gady przypominają archozaury budową czaszki, mającej również budowę diapsidalną, różnią się jednak od tych ostatnich pod wieloma względami. Przeważnie są to zwierzęta niewielkie; dziesię­ciometrowe węże i trzymetrowe jaszczurki należą do rzadkich wyjąt­ków. Zęby tych zwierząt są

HATTERIE

Drugą grupą Lepidosauria są hatterie (Rhynckosauria). Dziś z grupy tej żyje tylko jeden gatunek, na wysepkach leżących w pobliżu Nowej Zelandii. Jako skamieniałości zwierzęta te występują od permu, a w środ­kowym triasie były bardzo pospolite. Hatterie wyglądem ogólnym przy­pominają masywnie

ŁUSKONOŚNE

Jaszczurki {Sauna) i węże (Serpentes)są blisko spokrewnione, ujmuje się je w grupę łuskonośnych. Obie grupy charakteryzuje znaczna ruchli­wość wzajemna kości czaszki, tendencja do poruszania się ruchami wijącymi, wreszcie cecha bardzo szczególna — obecność parzystego na­rządu kopulacyjnego u samca. Pod tym

ŻYWORODNOŚĆ JASZCZUREK I WĘŻY

Przypuszcza się, że żyworodność pojawiła się niezależnie w dziesię­ciu grupach jaszczurek i w sześciu grupach węży. Nigdzie jednak nie dochodzi do wytworzenia się tak ścisłego związku między ścianą jajo­wodu i zarodkiem, jaki występuje u ssaków. Gady rozwijają się nawet w

CIĘŻARNE SAMICE WĘŻY

Szcze­gólnie bezpieczne są jaja w ciele samic jadowitych węży. Jednakże ciężarne samice mają nieraz bardzo ograniczoną ruchliwość, są więc bardziej narażone na ataki drapieżników, a samice niektórych gatunków nawet przestają się odżywiać. Stąd żyworodność łatwiej pojawia się u gatunków krępych,

JAJA SKŁADANE W GLEBIE

Zewnętrzna osłona jaj węży i jaszczurek zawiera niewiele substancji mineralnych, jest więc miększa od skorupek, które otaczają jaja żółwi, krokodyli i ptaków. Warstwa białka jaj jest zwykle bardzo cienka. Samice znacznej większości gatunków składają jaja w wilgotnej glebie. Jaja mają zdolność

NAJSTARSZE ŁUSKONOŚNE

Najstarsze zwierzęta, które możemy zaliczyć do łuskonośnych znane są z triasu Afryki Południowej. W erze mezozoicznej jaszczurki były przypuszczalnie pospolite. Niewielka liczba znanych nam z tego czasu szkieletów jest prawdopodobnie wynikiem dwu okoliczności. Po pier­wsze drobne kości jaszczurek łatwo ulegają

RÓŻNICE MIĘDZY JASZCZURKAMI A WĘŻAMI

Różnice między jaszczurkami i wężami wydają się dla niefachowców dostrzegalne na pierwszy rzut oka. W istocie sprawiają jednak sporo kłopotu zoologom. Wrócimy do nich przy charakterystyce węży. W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę na interesującą cechę większości jaszczu­rek, a bardzo

TEMPERATURA U NIEKTÓRYCH GATUNKÓW GADÓW

Wspomniano już poprzednio o sposobach regulacji temperatury stosowanych przez gady. Najwięcej wiemy w tym względzie właśnie o jaszczurkach. Niektóre gatunki tropikalne, żyjące w cienis­tych lasach, nie mogą korzystać z promieniowania słonecznego do ogrzewania ciała, toteż ich temperatura jest ściśle zależna

U JASZCZURKI PUSTYNNEJ

Temperatury optymalne poszczególnych gatunków, nawet żyjących na tym samym terenie, bywają różne. Tak np. u Cnemidophorus sexli- neatus optimum wynosi 38°C, zaś żyjący koło niego Scleroporus undu- łatus ma temperaturę optymalną 34°C. Najwyższą temperaturę opty­malną (42°C) stwierdzono u jaszczurki pustynnej